Akıl kainattaki en karmaşık cihazdır. Akıl Allah Azze ve Celle’yi tanımak içindir. Allah’a giden yolu görebilmemiz için vardır. Bu nedenle imanın en büyük unsurlarından biridir. Fakat akıl tarafsız, nötr bir mekanizmadır. Hakkı öğrenmek için kullandığınızda hak olana yönelirsiniz. Menfaatlerinizi gerçekleştirmek yönünde kullandığınızda ise onlara ulaşırsınız. Yani o tarafsız bir mekanizmadır. Marifet o aklı Allah’ı tanıma, O’nun dinini öğrenme, dünya hayatındaki var oluş sırrımızı ve ahirette bizi kurtaracak olan şeyleri bilmek için kullanabilmektir. 

Kâinat kulluk görevinin unsurlarından biridir, Allah’ın varlığını, mükemmelliğini, birliğini ortaya koyar. Aklın ise sanki üç ilkesi vardır: Nedensellik, amaç ve gaye ile çelişmezlik ilkeleri. Akıl sebepsiz olan bir şeyi anlayamaz. Tıpkı amaçsız şeyleri anlayamadığı gibi. Yine insan aklı çelişkiyi kabul etmez. Mantık alimleri bunlara aklın üç ilkesi derler. Bu ilkeler evren yasalarıyla uyumludur. Akıl sebepsiz bir şeyi kabul etmez ve Allah Teala sebeplerin yaratıcısıdır. Allah Teala bize aklımızı üzerine inşa ettiği sebepleri göstermek yoluyla elimizden tutmuş gibidir. İnsan aklı bu özelliklere sahiptir.